Birinin Kimi Aradığını Görmek: Mahremiyetin Sonu Mu?
Günümüz dünyasında herkesin bir telefonla yapabileceği birkaç tıkla neler öğrendiğini düşünmek, biraz şaşırtıcı. “Birinin kimi aradığını görmek?”… Hadi, doğruyu söylemek gerekirse, bu merakın birçoğumuzun içinde var olduğuna eminim. Hele bir de sosyal medyada tanıdıkların veya yakın çevrenin etkinliklerini takip ederken, telefonlarına kimlerin aradığını görmek, bir an durup düşünüp “Bu gerçekten normal mi?” diye sormama neden oluyor.
Çünkü işin içine mahremiyet girdiğinde, işler biraz karışıyor. Herkesin sırlarını gördüğümüz, gizliliği kırdığımız, başkalarının kimleri aradığını öğrendiğimiz bir dünyada yaşıyoruz. Ama bu “görme hakkı” gerçekten bizim hakkımız mı? Ya da, sadece gözlemci olmanın ötesinde, başkalarının telefonlarına gizlice bakmak ne kadar doğru?
—
Güçlü Yönler: Merak Doğal, Herkesin Biraz Gözetleme Hakkı Vardır
Hadi itiraf edelim: Herkesin içinde bir “meraklı” vardır. En yakın arkadaşımızın telefonuna bakmak mı? Çalıştığınız ofiste kimin kimi aradığına göz atmak mı? Hepimiz bazen bunun tadını çıkarıyoruz. Sanki, başkalarının küçük sırlarını öğrenmek, hayatımıza eğlenceli bir katman ekliyormuş gibi geliyor. Kimse kusura bakmasın ama kimse bu durumu tamamen masumane bir şekilde yapmadığını inkar edemez.
Telefonlarımızda sürekli erişebileceğimiz bilgiler, bir noktada başkalarının kimleri aradığını görmek gibi ufak bir eylemi cazip hale getiriyor. Yani, bu bilgiyi edindiğinizde, genellikle bir yargıya varıyorsunuz. Örneğin, biri seni aradığında ve telefonunun “aradığı kişi” kısmında eski bir sevgilin olduğunu görüyorsanız, birkaç saniye içinde aklınızda birkaç farklı senaryo belirir, değil mi? “Bir şeyler mi oluyor?” diye düşünmeden edemeyebilirsiniz. Belki de, bu tür anlarda meraklı ruhumuz iş başına geçiyor. İşte, o an başkasının telefonunda görmek istediğiniz şey aslında ne olursa olsun, bir şekilde “sana ait” hissettiriyor.
Özetle: Bu, sadece bir tür eğlence, ya da birazcık ‘çaktırmadan’ dünyayı izleme dürtüsü olabilir. Bazen gerçekten sadece merak ediyoruz, ne var ne yok, kim kimi aramış?
—
Zayıf Yönler: Mahremiyetin İhlali ve Ahlaki Sorular
Ancak, her şeyde olduğu gibi burada da sınırları aşmak kolay. Kim kimin telefonunu karıştırabilir ki? Daha da önemlisi, bu davranış aslında ne kadar sağlıklı? Biri kimleri aradığına dair bilgi edinmek, kişisel mahremiyeti ihlal etmek anlamına gelmez mi? Sosyal medya hesaplarında kimin kimleri aradığını görmek, belki bir tür “yeni normal” olarak görülüyor olabilir. Ama bu, bence tam da bahsetmeye çalıştığım sorunları körüklüyor.
Evet, bazen kimin kimi aradığını öğrenmek, merakımızı tatmin edebilir, ama bunu yapmanın doğruluğuyla ilgili ciddi sorgulamalar yapmak zorundayız. Örneğin, bir arkadaşınızın telefonuna bakarken sadece “ne var ne yok?” diye göz atmak ile, o kişiyi derinlemesine incelemek arasında çok ince bir çizgi var. Ama o çizgi, insan haklarına, mahremiyete, güvene kadar birçok şeyi doğrudan etkiliyor. Gerçekten, bu sınırı koruyarak bir şeylere göz atmak mümkün mü?
Ve en tehlikelisi de şu: Eğer birinin kimleri aradığını görmek, o kişiyi yanlış anlamanıza neden oluyorsa, suçlu kim olur? Şayet birinin geçmişine dair merak ettiğiniz şeyler, yanlış bir şekilde algılanıyorsa, sonuçları ne olur? Bu tür eylemlerin yarattığı küçük dramalar, ilişkilerdeki güveni ve mahremiyeti zedeler. Ve kimse, aslında başkalarının geçmişine dair sırlarını öğrenmenin ilişkilerine katkı sağladığını iddia edemez.
—
Bir Soruyla Bitirelim: Bu Kadar Bilgiye Gerçekten İhtiyacımız Var Mı?
Sonuçta, birinin kimi aradığını görmek, sadece bir “bilgi” değildir. Bizim sürekli olarak başkalarının hayatını analiz etmeye çalışmamız, kendimize ve başkalarına olan güvenimizi sorgulamamıza neden oluyor. Peki, gerçekten bilmemiz gereken şeyler bunlar mı? Ya da sadece merakımızı tatmin etmek için, birinin kimleri aradığını öğrenmek, bir nevi başkalarının sınırlarını ihlal etmekten başka bir şey değilse?
Ve son olarak, şunu da soralım: Ya bu bilgi, yanlış bir yere kayarsa? Ya bu bilgi bir noktada, güveni aşarak ifşa olursa? O zaman bu merak, bir kayba dönüşebilir.
—
Bence bu soruların cevabını bulmak, hem bireysel olarak hem de toplumsal olarak en önemli şey. Mahremiyetin sınırlarını çizen bir dünyada, bazen “bilmek” ve “görmek” arasındaki farkı anlayabilmek gerekiyor. Telefonlar, sosyal medya ve dijital dünyamız bu tür soruları gündemimize taşırken, gerçekten merak ettiğimiz her şeyi öğrenmeye, başkalarının hayatını incelemeye hakkımız var mı? Yani, bu kadar bilgiye sahip olmanın gerçekten faydalı olduğunu düşünüyor muyuz?
Hayat, her şeyin hemen görünür olduğu bir dünya olabilir ama belki de bazen, en büyük bilgi, görmek istemediğimiz şeyleri görmekten kaçınmaktır.